Ömer (bu önismi pek bilinmese ve kendisi pek kullanmasa da) meşhur ismiyle Zülfü Livaneli'nin daha önce çok sayıda romanını okudum. Romanları da müziği gibi başarılıdır. Bu son romanında 12 Mart 1971 askeri muhtırası sonrası kendisinin de dahil olduğu sol sosyalist kesimin yaşadığı baskı, cezaevi ve işkence günlerini eşi ve kızı da dahil kendi yaşamından da kesitler sunarak roman havasında anlatıyor. Bu romanı nedense pek beğenmedim zira artık bu ülkedeki sol sosyalist pratikten, söylemlerden, eylemlerden eskisi kadar hoşlanmıyor, hazzetmiyorum. Belki aradan geçen yarım asır sonrası biz de yaşlandık, yaşadık ve gördük ki, sağ sol hepsi yalanmış. Hiçbiri bu halkı ve devleti çözümleyememiş, hep bir yerlerden özellikle yurt dışından esen rüzgarlardan etkilenmişler. Bedenen değil ama zihnen bazı rahatsızlıklara düçar olmuşlar, sonra da hayatın, ülkenin, dünyanın gerçeklerine toslamışlar. Bu toprakların insanına, inancına, kültürüne tam vakıf olamamışlar. Çareyi, çözümü içerde değil dışarıda aramışlar. Sistemin kurucu ve kurtarıcı mütegallibe kesimi ve ideolojisiyle hesaplaşmadan bir çıkış bulabileceklerini düşünmüşler ve sonuçta elde başarısızlık ve hüsran kalmış ama yine de kuyruğu dik tutmaya çalışmışlar ve hâlâ da çalışıyorlar. Livaneli iyi bir müzisyen ve edebiyatçı ama halkın tümünün değil belli bir kesiminin türkülerini söylüyor, hikayelerini anlatıyor. O nedenle kendimi ona ve dünyasına çok yakın hissetmiyorum, sahici bulmuyorum. Onun mensup olduğu kesim faraza iktidarı ele geçirse idi romanda anlattıklarının bir başka versiyonunu yaşayacağımızı düşünüyorum. Onun bu ülkenin dindar kesimine, Filistin meselesine dair tek bir hikayesi, romanı, şarkısı varsa ben sözlerimi geri alacağım söz. Kitabı 70'li yıllarda Livaneli ve mensup olduğu kesimin yaşadıklarını yeniden hatırlamak isteyenler okuyabilir.
